Praten voelt anders zodra een nieuw kunstgebit in zit. Woorden klinken dikker, u slist bij bepaalde klanken of u heeft het gevoel dat het gebit meebeweegt als u iets zegt. Veel mensen schrikken daarvan en gaan daardoor minder praten, juist in de periode dat oefenen het meeste helpt. Hieronder leest u waarom uw spraak verandert, welke klanken lastig zijn, hoe u oefent en wanneer het tijd is om te bellen.
Waarom uw spraak verandert
Spreken is een samenspel van tong, lippen, tanden en gehemelte. Jarenlang heeft uw tong geleerd waar de tanden staan en hoe het gehemelte voelt. Een kunstgebit verandert dat: de tanden staan op een iets andere plek dan uw eigen tanden stonden, het gehemelte is bedekt met een plaat en de mond voelt voller. Uw tong zoekt daardoor bij elke klank even naar de juiste plek, en dat hoort u terug in uw uitspraak.
Daar komt bij dat uw mond in de eerste dagen meer speeksel aanmaakt, omdat hij de prothese als iets vreemds ervaart. Ook dat maakt praten even onhandig. Beide zaken gaan vanzelf over. Uw tong leert snel en de extra speekselaanmaak neemt na de eerste dagen af.
Welke klanken lastig zijn
De s en de z geven de meeste moeite. Voor die klanken moet de tong vlak achter de voortanden een smal straaltje lucht maken. Staan de tanden iets anders of is de plaat achter de voortanden dikker dan u gewend bent, dan ontsnapt er lucht en klinkt de s als een slis. Woorden met veel s-klanken, zoals “zes zoete sinaasappels” of “Sassenheim”, zijn daarom goede oefenzinnen.
De t, d, n en l worden met de tongpunt tegen het gehemelte vlak achter de voortanden gemaakt. Omdat daar nu de plaat van de prothese zit, voelen die klanken even anders en kunnen ze wat doffer klinken. Bij de f en de v raakt de onderlip de boventanden; staan die iets anders, dan moet de lip de nieuwe plek even zoeken. Bij de meeste mensen zijn deze klanken binnen een paar weken weer vanzelfsprekend.
Zo oefent u
Het beste advies is simpel: praat veel. Hoe vaker uw tong de nieuwe plekken zoekt, hoe sneller hij ze vindt. Lees elke dag een stukje hardop voor uit de krant of een boek, liefst voor de spiegel.
Voor de spiegel ziet u wat uw lippen en mond doen en hoort u welke woorden nog niet lekker lopen. Herhaal die woorden een paar keer langzaam en dan steeds sneller.
Begin met de s-klanken, omdat die het meeste opvallen. Zeg hardop: “Zeven zieke zwanen zwommen in de Zuiderzee.” Tel daarna van zestig tot zeventig. Oefen vervolgens met woorden waarin de t en de d voorkomen, zoals “tante Tilly drinkt thee”.
Praat in het begin bewust iets langzamer dan u gewend bent; dat geeft uw tong de tijd om de juiste plek te vinden. Bel een familielid of vriend en lees iets voor. Het voelt onwennig, maar het is de snelste manier om weer vertrouwd te raken met uw eigen stem.
Oefen ook met slikken en met de prothese op zijn plek houden tijdens het praten. Als u merkt dat het gebit bij bepaalde klanken omhoogkomt, bijt dan even zachtjes dicht en slik, zodat de prothese weer aanligt, en ga daarna verder.
Wanneer het een pasvormprobleem is
De eerste twee weken zijn het lastigst. Daarna gaat het bij de meeste mensen snel beter en na enkele weken klinkt uw spraak weer gewoon. Blijft het slissen na die periode, of wordt het juist erger, dan ligt de oorzaak meestal niet bij het oefenen maar bij de prothese zelf.
Een gebit dat bij het praten omhoogkomt of klikt, zit niet goed vast. Een plaat die achter de voortanden te dik is, laat te weinig ruimte voor de tong. Beide kunnen we meestal aanpassen.
Bij een nieuw kunstgebit komt u twee weken na het plaatsen sowieso terug voor een controle. Vertel dan precies welke klanken niet lukken, dan weten we waar we moeten kijken.
Praat u al jaren met uw kunstgebit en gaat het slissen ineens beginnen, dan is de prothese waarschijnlijk losser gaan zitten doordat uw kaak is veranderd. Dat lost u niet op met oefenen en ook niet met kleefpasta. Vaak is rebasen dan genoeg om de prothese weer stevig te laten zitten.
Twijfelt u of dit ook voor uw kunstgebit geldt? Bel ons op 013 – 5449961, dan kijken we samen wat er aan de hand is. Liever teruggebeld worden? Laat dan uw nummer achter via het contactformulier. U bent welkom in onze praktijk in Tilburg.